Praca przedstawiona podczas 22. Akademii Dermatologii i Alergologii, Gdańsk, 5-7 lutego 2026

Witamina D w różnych schematach terapii czerniaka

Anna Piotrowska, Justyna Wierzbicka, Joanna I. Nowak, Paweł Domżalski, Agnieszka Rybarczyk, Tomasz J. Ślebioda, Katarzyna Pakulska, Oliwia Król, Renata Zaucha, Michał A. Żmijewski

Katedra Histologii, Wydział Lekarski, Gdański Uniwersytet Medyczny; Katedra i Zakład Biochemii, Wydział Lekarski, Gdański Uniwersytet Medyczny; Katedra i Klinika Onkologii i Radioterapii, Wydział Lekarski, Gdański Uniwersytet Medyczny

Sugerowany sposób cytowania: Piotrowska A, Wierzbicka J, Nowak JI, Domżalski P, Rybarczyk A, Ślebioda TJ, Pakulska K, Król O, Zaucha R, Żmijewski MA. Witamina D w różnych schematach terapii czerniaka. Galen. 2026; 33: art026. DOI: 10.14320/Galen.2026.vol33.art026

Według WHO co trzeci diagnozowany nowotwór to rak skóry. W tej grupie nowotworów czerniak odpowiada za zdecydowaną większość zgonów. Pomimo wdrożenia nowych schematów leczenia zaawansowanego czerniaka, w dalszym ciągu istotna pula pacjentów nie odpowiada na zastosowane leczenie, u części zaś rozwija się oporność na zastosowaną terapię, co podkreśla konieczność poszukiwania wciąż nowych rozwiązań.

Wieloletnie prace badawcze w modelu czerniaka prowadzone w Katedrze Histologii GUMed miały na celu ocenę modulacyjnego wpływu witaminy D, której plejotropowe właściwości przeciwnowotoworowe są już szeroko poznane, i jej pochodnych na działanie leków przeciwnowotworowych stosowanych w różnych schematach terapii przeciwnowotworowej: klasycznej chemioterapii (dakarbazyna), terapii antyangiogennej (cedyranib) i terapii celowanej (inhibitor BRAF, wemurafenib). Przeprowadzone w liniach komórkowych czerniaka badania wykazały, że analogi witaminy D zwiększają skuteczność dakarbazyny, obniżając stężenie IC50 leku i promując różnicowanie komórek czerniaka. Wykazano również, że kalcytriol i kalcypotriol istotnie wzmacniają cytotoksyczne działanie antyangiogennego cedyranibu poprzez regulację ekspresji receptorowej kinazy tyrozynowej VEGFR2. Co więcej, również w komórkach czerniaka izolowanych bezpośrednio od pacjentów potwierdzono, że kalcytriol, poprzez modulację bioenergetyki mitochondriów, wzmacniał zarówno działanie cedyranibu, jak i wemurafenibu, inhibitora BRAF, w porównaniu z monoterapią. Obecnie trwają prace badawcze mające na celu ocenę wpływu witaminy D na komórki mikrośrodowiska czerniaka. Wyniki wstępne wykazały, że inkubacja komórek czerniaka z kalcytriolem prowadziła do zwiększonej aktywacji cytotoksycznych limfocytów T oraz obniżenia ekspresji PD-1, negatywnego regulatora odpowiedzi immunologicznej na tych komórkach.

Wyniki naszych wieloletnich badań sugerują korzyść kliniczną z zastosowania odpowiedniej suplementacji witaminą D u pacjentów z czerniakiem leczonych różnymi schematami terapii przeciwnowotworowej, w tym inhibitorami BRAF (wemurafenib) oraz immunoterapią nowej generacji (nivolumab, pembrolizumab).

GALEN (e-ISSN 1233-7838) to najstarsze polskie czasopismo lekarskie online. Ukazuje się od 1994 roku.

Uwaga: Korzystanie z niniejszego serwisu nie stanowi konsultacji lekarskiej. Ten serwis ma charakter informacyjny skierowany do lekarzy, farmaceutów oraz innych zawodów medycznych - korzystając z niego potwierdzasz, że posiadasz uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego. Niniejszy serwis zawiera treści archiwalne, które mogą być niezgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz stanem prawnym. Z informacji zawartych w tym serwisie korzystasz wyłącznie na własną odpowiedzialność. Każda informacja dotycząca zdrowia powinna być weryfikowana przez osoby kompetentne w niezależnych źródłach. Jeżeli podejrzewasz u siebie obecność choroby, zgłoś się niezwłocznie do lekarza.

r e k l a m a

This is an open access resource. All rights reserved to respective authors (text) and the Publisher (presentation, source code).
Unauthorized use, including by artificial intelligence (AI), is not allowed.
Document created: 10 February 2026, updated: 4 March 2026.