Praca przedstawiona podczas 22. Akademii Dermatologii i Alergologii, Gdańsk, 5-7 lutego 2026

Kiła w latach 90. i dziś. Co się zmieniło?

Oleg Pankratov

Katedra Dermatowenerologii i Kosmetologii z kursem dokształcającym i przekwalifikowującym, Białoruski Państwowy Uniwersytet Medyczny w Mińsku

Sugerowany sposób cytowania: Pankratov O. Kiła w latach 90. i dziś. Co się zmieniło?. Galen. 2026; 33: art032. DOI: 10.14320/Galen.2026.vol33.art032

W 1988 roku zapadalność na kiłę na Białorusi wynosiła 1,4 przypadku na 100 000 mieszkańców. W 1996 roku zapadalność wzrosła 150-krotnie, do 209,7 przypadków na 100 000 mieszkańców. Następnie, aż do 2019 roku, obserwowano stały spadek (4,3 przypadku na 100 000 mieszkańców). W latach 2020–2023 zapadalność wzrosła do 12,1 przypadków, a w 2024 roku odnotowano 7,3 przypadków na 100 000 mieszkańców.

Pomimo ogólnej tendencji spadkowej zapadalności na kiłę w latach 1996–2024, obserwuje się wyraźny spadek zachorowań na formy wczesne i wzrost – na formy późne. Odsetek wczesnych postaci kiły w 1996 r. wynosił 99,9%, a w ostatnich latach – zaledwie 16,3–21,4%. Kiła wczesna utajona była dominującą wczesną postacią kiły od 2003 r. do chwili obecnej. Odsetek późnych postaci kiły zwiększa się od 1996 roku i w latach 2023-2024 wynosił 78,6-83,7%. Ogółem w szczytowym okresie zachorowań utajone postacie kiły wykryto u 24% chorych, a w latach 2023–2024 u 90,6–92,5% chorych.

W latach 1996–2024 obserwowano niewielkie wahania płci, z niewielką przewagą mężczyzn. W 1996 roku 49% chorych stanowili mężczyźni, a 51% kobiety; w 2024 roku wartości te wynosiły odpowiednio 57% i 43%. Warto jednak zauważyć, że w 2024 roku zaledwie 20% pacjentów z rozpoznaniem kiły o wczesnym początku stanowiły kobiety, a 80% mężczyźni (3,9-krotna przewaga). W 1996 roku wśród chorych na kiłę pacjenci w wieku 0–14 lat stanowili 0,7%, 15–17 lat – 4,2%, 18–19 lat – 8,2%, 20–29 lat – 47,1%, 30–39 lat – 24,7%, 40 lat i starsi – 15,1%. W latach 1996–2004 nie odnotowano gwałtownych wahań. Zapadalność na kiłę w grupach wiekowych 0–14 lat, 15–17 lat i 18–19 lat w latach 2004–2024 była dość niska, stabilna z ogólną tendencją spadkową, a ich udział nie przekraczał 6,8% (18–19 lat w 2005 r.). Do 2009 r. w strukturze zapadalności dominowali pacjenci w wieku 20–29 lat, ale do 2024 r. ich udział spadł do 8,8%. W latach 1996–2014 odsetek pacjentów z kiłą w wieku 30–39 lat wzrósł do 32,3% (1,3-krotnie), a następnie do 2024 r. spadł do 13,0%. Od 2010 r. dominującymi pacjentami w strukturze zapadalności są pacjenci w wieku 40 lat i starsi, stanowiąc w ostatnich latach 77,0–79,0%. W 1996 r. zarejestrowano 13 przypadków kiły wrodzonej. Od 2011 roku na Białorusi nie odnotowano żadnego przypadku kiły wrodzonej.

Charakterystyka kiły na Białorusi na tle zmieniających się warunków epidemiologicznych w latach 1996–2024 przedstawia się następująco:

• przewaga postaci utajonych kiły nad postaciami jawnymi, co zmniejsza prawdopodobieństwo wczesnego poszukiwania pomocy medycznej i znacznie utrudnia diagnostykę;
• spadek odsetka postaci wczesnych kiły przy jednoczesnym wzroście odsetka postaci późnych i pozostałych;
• niska, stabilna zapadalność na kiłę z ogólną tendencją spadkową w grupach wiekowych 0–14, 15–17 i 18–19 lat; spadek odsetka pacjentów w wieku 20–29 lat (5,4-krotnie), 30–39 lat (1,9-krotnie) oraz znaczny wzrost w grupie wiekowej 40 lat i starszych (5,2-krotnie);
• problemy organizacji leczenia w sytuacji braku dostępności penicyliny benzatynowej.

GALEN (e-ISSN 1233-7838) to najstarsze polskie czasopismo lekarskie online. Ukazuje się od 1994 roku.

Uwaga: Korzystanie z niniejszego serwisu nie stanowi konsultacji lekarskiej. Ten serwis ma charakter informacyjny skierowany do lekarzy, farmaceutów oraz innych zawodów medycznych - korzystając z niego potwierdzasz, że posiadasz uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego. Niniejszy serwis zawiera treści archiwalne, które mogą być niezgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz stanem prawnym. Z informacji zawartych w tym serwisie korzystasz wyłącznie na własną odpowiedzialność. Każda informacja dotycząca zdrowia powinna być weryfikowana przez osoby kompetentne w niezależnych źródłach. Jeżeli podejrzewasz u siebie obecność choroby, zgłoś się niezwłocznie do lekarza.

r e k l a m a

This is an open access resource. All rights reserved to respective authors (text) and the Publisher (presentation, source code).
Unauthorized use, including by artificial intelligence (AI), is not allowed.
Document created: 10 February 2026, updated: 4 March 2026.